Δικτυακή Πύλη Κριτσάς
 





Οι εκκλησίες της Κριτσάς

Οι εκκλησίες της περιοχής της Κριτσάς είναι πολλές και κάθεμιά της κρύβει τη δική της ιστορία αναλλοίωτη στο χρόνο μυθική ή πραγματική...(διαβάστε σχετικά τοποθετώντας τον κέρσορα πάνω σε κάθε μια) Βρίσκεται 2 χλμ βόρεια της Κριτσάς κοντά στο δρόμο το Γουλά (Λατώ).
Το θύρωμα (η πορτοστασιά) και οι παλαιότεροι και διαφορετικοί τύποι κεραμιδιών
-αν ανήκουν εξ αρχής στην εκκλησία- δείχνουν ότι ίσως είναι κτίσμα του 17ου αιώνα.
Νότια του εξωμονάστηρου υπήρχε έως πρόσφατα και σήμερα είναι κατεδαφισμένη,
εκκλησία (με ταφές) μάλλον της βενετοκρατίας.
Κάτω ακριβώς απο τους κάθετους γκριζοκίτρινους βράχους που περιηγητές (το 1700 και 1817) αναφέρουν οτι υπήρχαν σπάνια φυτά της Κρήτης,
δίπλα στην παλιά βρύση που έτρεχε μέσα από σπηλιά με λιμνούλα στο βάθος,ήτανε η παλιά Αγία Φωτεινή.Την εποχή του 1870-1880 σε μεγάλη θεομηνία
ένας μεγάλος ογκόλιθος "η χαράκα" έπεσε απο το δέτη και αφού εξαφάνισε την γραφική εκκλησούλα που ξόρκιζε τις νεράιδες της φλέβας,κουλουμούντρησε ως
εκεί που είναι ο μεγάλος ευκάλυπτος (κάτω απο τη χάρακα έπαιρναν οι μαθητες της γενιάς το '40 το μαύρο πηλό " για χειροτεχνία στο σχολείο). Ενα άλλο κομμάτι
του ογκόλιθου "ήφραξε ως τις κουκίστρες" διηγούνταν οι παλαιοί.Στην διάνοιξη του δρόμου το 1960 για το Καθαρό,βρέθεικαν τα ερείπια της Αγίας Φωτεινής και
πρόσφατα κτίστηκε το σημερινό εικονοστάσι,και φυτεύθηκαν τα κυπαρίσσια και τα πεύκα που βλέπουμε. Πέρασε σχεδόν ενάμισης αιώνας και η λαϊκή μνήμη θυμάται
και τιμά τη χάρη της Αγίας και την καταστροφή της απο την ανώτερη φυσική δύναμη.
Λιτός και μικρός καμαροσκέπαστος ναός αφιερωμένος στη γέννηση της Θεοτόκου.Είναι καταμεσής του Κριτσώτικου κάμου
και δίπλα στη διακλάδωση του μεσαιωνικού δρόμου που συνέδεε τις δυτικότερες με τις ανατολικότερες περιοχές της βόρεας
κρητικής ακτής.Κοντά στην εκκλησία βρισκόταν της Φιρφιρίνας το Χάνι,γνωστό απο αναφορές του προηγούμενου αιώνα.
Πρέπει να έχει ανεγερθεί ίσως και πρίν απο τον 18ο αιώνα.
Είναι μιά απο τις εκκλησίες της Κριτσάς που έχουν περάσει μέσα από διάφορες οικοδομικές φάσεις.
Κατ'αρχήν είχε ανεγερθεί το βόρειο κλίτος με βυζαντινές τοιχογραφίες (μεταξύ των οποίων διακρίνεται η Παναγία Γαλακτοτροφούσα).
Στην Βενετοκρατία πρέπει να έγινε το κάθετο δυτικό κλίτος, με κατεύθυνση Βορράς-Νότος, και το 1908 το δεύτερο νότιο λίτος.
Στην νοτιανατολική γωνία, εξωτερικά του κλίτους αυτού υπάρχει εντοιχισμένη επιτύμβια παλαιοχριστιανική επιγραφή που σημαίνει,
αν βρέθηκε στο σημείο αυτό,οτι μπορεί να προϋπήρχε παλαιοχριστιανική βασιλική. Στο ναό υπάρχει μαρμάρινο κιονόκρανο.
Το ένα κλίτος της εκκλησίας ειναι αφιερωμένο στον κριτσώτη Αγιο Νικηφόρο και τιμάται 11 Ιανουαρίου.
Στην εκκλησία είναι εμφανείς οι επιρροές ης Βενετοκρατίας τόσο στο λιθόκτιστο παράθυρο όσο και στην κυρία είσοδο.
Ισως να είχε τοιχογραφίες που καταστράφηκαν.Στην πρόσφατη αρμολόγηση της τοιχοποιίας ,φαίνεται ότι είχε γίνει συμπλήρωμα
στο ανώτερο τμήμα των τοίχων απο προηγούμενη παρέμβαση στο αξιόλογο θρησκευτικό μνημείο.Οι εικόνες του Χριστού ,της Παναγίας
και της τιμώμενης Αγίας Μαρίνας ,έχουν τύχει ιδιαίτερης συντήρησης και προστασίας και το αξίζουν.
gkghkghkghjk Το ξωκλησι αυτό είναι στα πλάγια κοντά στην Κουτσουνάρα (εποχιακή πηγή) απ' όπου φαίνεται ακόμα και σήμερα ότι ασβεστόχτιστος αγωγός
έφερνε νερό στην εκκλησία.Υπάρχουν μαρτυρίες ότι εδώ ασκήτευε ένας παπάς που πιθανόν να είχε σχέσει με το υδραγωγείο και το σωζόμενο
σήμερα ερειπωμένο σπίτι.Απο την εκκλησία αυτή μεταφέρθηκε στην παναγία Οδηγήτρια ,γύρω στο 1970, η εικόνα της Παναγίας της Γαλακτοτροφούσας.
Ο σημερινός ναός έχει υποστεί ανακαινήσεις,την τελευταία το Σεπτέμβριο 2004.Στο ανώφλι αναγράφεται ανακαίνιση του 1884.
Ονομάστηκε Πλατανιάς επειδή η γύρω περιοχή καλυπτόταν απο μεγάλα πλατάνια.Εχουμε την περιγραφή της περιοχή απο τον βοτανολόγο Seiber
το 1817, που ανφέρεται στς ομορφιές της Κριτσάς με τα γάργαρα νερά και τα αιωνόβια πλατάνια.
Οπως φανερώνουν οι πολύ περιορισμένες διαστάσεις στο ξωκλήσι αυτό,ίσως να πρόκειται για μιά από τις παλαιότερες εκκλησίες.
Είναι δύσκολο σήμερα αυτό να διαγνωσθεί απο τις επεμβάσεις που έχουν μεσολαβήσει.
Δίκλιτος ναός που βρίσκεται στην βόρεια πλευρά και πάνω στο δρόμο που περικλείει απο αυτή την πλευρά την αρχαία πόλη Λατώ.
Ο ναός καταρχήν όπως φαίνεται ήταν μονόκλιτος ( Αγιος Αντώνιος) και αργότερα συμπληρώθηκε το βόρειο κλίτος αφιερωμένο στον Προφήτη Ηλία.
Η είσοδος στον περιβάλοντα χώρο γίνεται από επιβλητική πορτοστασιά.Υπάρχει ο μύθος οτι στη θέση αυτή υπάρχει η 100 γούβα της αρχαίας πόλης,
που όπως υποστηρίζεται έχει τα χρυσά γουρουνάκια και δεν έχει βρεθεί.
Βρίσκεται μέσα στη ρεματιά στην τοποθεσία Ψιμουδιά,όπως δείχνει η αστρακοσοβαντισμένη στέρνα που μάλλον έγινε για την εξυπηρέτηση της εκκλησίας.
Η ανέγερση του ναού έγινε πριν το 1900.Η εκκλησία περιβάλλεται απο εντυπωσιακή βλάστηση,μικρό καβουσάκι με πόσιμο νερό και πέτρινη γούρνα.
Υποστηρίζεται οτι η μονή του Θεολόγου υπήρχε απο την Β Βυζαντινή περιοδο,λόγω κυρίως του περίτεχνου σταυρού της που φυλάσσεται στο Ιστορικό Μουσείο Κρήτης. Στη βόρεια είσοδο του ναού υπάρχει χρονολογία 1215, αλλά δεν είναι σίγουρο σε πιά φάση του ναού αναφέρεται (ανέγερση ή ανακαίνιση). Κάποιο διάστημα ήταν μετόχι της Μονής Τοπλού. Περιβάλλεται απο κελιά τα οποία παραχωρήθηκαν σε Μικρασιάτες πρόφυγες στην ανταλλαγή του1925 μαζί με τα κτήματα του μοναστηριού, (Μπούσδογλου, Κάργατζη, Κυρατζή). Απο τα ενετικά χρονια ο σταυρός ήταν φημισμένος για τη θαυματουργή του δύναμη. Στην περίοδο της ακμής του αναφέρεται ότι κατείχε μεγάλο αριθμό αιγοπροβάτων και πήλινων κυψελών. Την τελευταία περίοδο κάποιος απο τους μοναχούς ασχολιόταν με την εικονογραφία. Τα τρία κλίτη είναι αφιερωμένα στον Αγιο Ιωάννη τον Θεολόγο,τον Αγιο Χαράλαμπο και τη Μεταμόφωση του Σωτήρα. Στο Θεολόγο κατέφευγαν πάντα οι βοσκοί της περιοχής για να ορκιστούν στην εικόνα του Αγιου Μάμα,για να λύσουν ήπια τις διαφορές τους.
Αγ.Ιωάννης Μεσοκαμπίτης (οροπέδιο Καθαρού)
'Αγ. Γεώργιος - Κακά Πηλά- (οροπέδιο Καθαρού)
Παναγία Βασαρμιώτισσα
'Αγ. Γεώργιος (Τάπες)
Αφέντης Χιστός-Μέσα Ορη (οροπέδιο Καθαρού)
Αρχάγγελος
Αφέντης Χριστός (Καμάρι)
'Αγ. Δημήτριος - Μαύρες (οροπέδιο Καθαρού)
Αφέντης Χριστός ( Μέσα Αόρη)
Αφέντης Χριστός (Καμάρι)
'Αγ. Ευμένιος (Τάπες)
Αφέντης Χριστός (οροπέδιο Καθαρού)
'Αγ. Κωνσταντίνος (Λογάρι)
Αφέντης Χριστός (Καμάρι)
'Αγ. Ιωάννης (Φλέης)
Παναγία Κοπρακιανή (οροπέδιο Καθαρού)
Τίμιος Σταυρός (Κλησίδια)
Αγιοι Πάντες ή Σταμπαδο
Αγ.Κωνσταντίνος (Λογάρι)
Σταυρός (οροπέδιο Καθαρού)
'Αγ. Αντώνιος (Γουλάς)
Αγ. Κωνσταντίνος (Πλάι)
'Αγ. Μανουήλ -Λάγουρο-(οροπέδιο Καθαρού)
Αγ. Κυριακή
Τίμιος Σταυρός - Σταυρωμένος
Παναγία Νταβραδιανή
'Αγ. Σίλας (Βαθύ)
Προφήτης Ηλίας (Αμμουδάρα)
Αγ. Πελαγία
Σταυρός (οροπέδιο Καθαρού)
'Αγ. Γεώργιος Τραγοπιάστης
'Αγ. Βαρβάρα
'Αγ.. Δημήτρης (Μαρδάτι)
Αγ. Φωτεινή (Καβουριανά)
Αφέντης Χριστός (χριστός-κριτσά)
'Αγ. Παρασκευή (Τάπες)
'Αγ. Κυριακή
'Αγ. Αντώνιος (Παλαίμυλο)
'Αγ. Γεώργιος (Χαρακίτης)
Αγ. Φωτεινή (Καβουριανά)
'Αγ. Γεώργιος (Κλίμα)
Αγ. Βαρβάρα
'Αγ. Ραφαήλ
'Αγ. Γεώργιος ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΥ
Η Φράγκικη Εκκλησία (στο Καβουσάκι)
Αγ. Παρασκευή (Τσικαλόχωμα)

 


 


Η Διαδυκτιακή παρουσία της Κριτσάς είναι μια ευγενική χορηγία του Δημήτριου Σκουλικάρη (τέως Συμβούλου του Δημ.Διαμ. Κριτσάς)

 
powered by gkal communications