ΔΙΚΤΥΑΚΗ ΠΥΛΗ ΚΡΙΤΣΑΣ

ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΔΙΑΔΡΟΜΗ 18

 

ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ – ΚΡΙΤΣΑ -  ΛΑΤΩ -  ΟΡΟΠΕΔΙΟ ΚΑΘΑΡΟΥ

 

Φεύγουμε από την πόλη του Αγίου  Νικολάου με κατεύθυνση νότια, παίρνοντας το δρόμο για Σητεία.Στο 1,5 χλμ στρίβουμε δεξιά. Προσπερνάμε  δεξιά διακλάδωση για Λακώνια και Οροπέδιο  Λασιθίου.

Ο δρόμος συνεχίζει διασχίζοντας ένα καταπράσινο κάμπο,όπου κυριαρχούν οι ελιές και οι αμυγδαλιές και στο 7ο  χιλιόμετρο προσπερνά το μικρό οικισμό Μαρδάτι.

Λίγο πριν φτάσει στο χωριό,στη θέση « Λογάρι»,100μ δεξιά  από το δρόμο,αντικρίζουμε την κάτασπρη εκκλησία Παναγία η Κερά.

Ο ναός είναι τρίκλιτος,αφιερωμένος  στην Κοίμηση,στην Αγία Αννα και στον άγιο Αντώνιο.Είναι ορθογώνιος με τρούλο και χτίστηκε σε τρείς φάσεις,από τον 13ο ως τα μισά του 14ου αιώνα.

Το εσωτερικό  του είναι  κατάγραφο ,με βυζαντινές τοιχογραφίες.

Ο Παντοκράτωρας,Οι τέσσερις Αγγελοι,Πολλοί Αγιοι,Η Γέννηση,Η Αγία Αννα,Η Παρθένος Μαρία,Η Ανάληψη,Ο Παράδεισος, Η τιμωρία των Αμαρτωλών.

Οι τοιχογραφίες της,που είναι πολύ καλά διατηρημένες,είναι από τις καλύτερες της Κρήτης και θεωρούνται ανάλογες του Μυστρά,της Μακεδονικής Σχολής και του Αγίου Ορους.

Αποτελούν αντιπροσωπευτικά  δείγματα της ζωγραφικής και της τεχνοτροπίας  του 14ου-15ου αιώνα.

Οι τοιχογραφίες της εκκλησίας αποτελούν καλλιτεχνικό θησαυρό και ανήκουν τον 14ο – 15ο αιώνα,τότε που στην Κρήτη κυριαρχούσαν οι Βενετοί,που επέτρεπαν στους Κρήτες να χτίζουν και να διακοσμούν τις εκκλησίες τους ελεύθερα.

Ο  δρόμος συνεχίζει και μπαίνει στο μεγαλοχώρι  Κριτσά στο 11ο χιλιόμετρο. Το χωριό είναι γραφικό,κτισμένο αμφιθεατρικά τους πρόποδες του βουνού Κάστελλος,με θαυμάσια θέα στον κατάφυτο με ελιές και αμυγδαλιές κάμπο που απλώνεται στα πόδια του κι τον καταγάλανο κόλπο του Μεραμπέλλου.

Διατηρεί έντονο το κρητικό παραδοσιακό χρώμα,τόσο στα στενά γραφικά σοκάκια του και στα διώροφα ασπροβαμμένα σπίτια του ,με τα περίταχνα κάγκελα των μπαλκονιών του,όσο κι στις πατροπαράδοτες ασχολίες των κατοίκων του και ιδιαίτερα των γυναικών που ασχολούνται με την υφαντική. Εξαιρετικά έργα τέχνης,σχεδιασμών και χρωμάτων είναι τα υφαντά,τα κεντήματα,και τα πλεκτά τους.

Το χωριό κατοικήθηκε από τη Ρωμαϊκή εποχή.

Καταστράφηκε από τους Άραβες αλλά ξανακτίστηκε τον 10ο αιώνα.

Επί Ενετοκρατίας ήταν το μεγαλύτερο χωριό της Κρήτης θέση που κρατούσε μέχρι πρόσφατα.

Εξ’ αιτίας της συμμετοχής του σ΄όλες τις επαναστάσεις του νησιού,υπέστη πολλές καταστροφές.

Η Κριτσά έχει πολλές  αγιογραφημένες  βυζαντινές εκκλησίες.

Αξιόλογη είναι,μετά την Παναγία η Κερά,η τρίκλητη εκκλησία του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου,που χρονολογείται από τη Β΄. Βυζαντινή περίοδο  και αποτελούσε παράρτημα της Μονής Τοπλού.

Την Κριτσά διάλεξε ο Ζυλ Ντασέν να γυρίσει την ταινία « Αυτός που πρέπει να πεθάνει» ,βασισμένο στο βιβλίο του  Νίκου Καζαντζάκη «Ελληνικό πάθος».Εδώ επίσης γυρίστηκε ταινία,άλλο ένα έργο του Καζαντζάκη ,» Ο Χριστός ξανασταυρώνεται».Από την Κριτσά  στενός δρόμος οδηγεί στο Οροπέδιο καθαρό, σε μια περιοχή καταπράσινη που  οι οικισμοί του κατοικούνται μόνο το καλοκαίρι για παραθερισμό.

Ένας χωματόδρομος βγαίνει από την Κριτσά με κατεύθυνση βόρεια και μετά 3 χιλ. Φθάνει στα ερείπια της Αρχαίας πόλης Λατώ.

Τα εντυπωσιακά αρχαϊκά ερείπια απλώνονται αμφιθεατρικά σε μια κοιλάδα ανάμεσα σε δύο βουνοκορφές. Η αυστηρότητα και η γαλήνη κυριαρχούν στο χώρο.

Το τοπίο είναι απόμερο,ολάνθιστο την  άνοιξη με θέα  προς τη θάλασσα και  τα λασιθιώτικα βουνά.

Η πόλη κτίστηκε τον 7ο π.Χ αιώνα  από τους Δωριείς και πήρε το όνομά της από τη Λητώ,τη μητέρα του Απόλλωνα και της Αρτεμις.Ονομάστηκε  δε Ετέρα για να ξεχωρίζει από τη Λατώ πρός Καμάρα ( σημερινό Άγιο Νικόλαο ).

Είχε τη φήμη μιας από τις ισχυρότερες πόλεις του   νησιού, ήταν οχυρωμένη με πύργους και είχε δύο ακροπόλεις.

Λιμάνι της ήταν η Λατώ προς Καμάρα, με την οποία αποτελούσαν ενιαία πόλη,αφού είχαν την ίδια διοίκηση,τους  ίδιους αντιπροσώπους και λάτρευαν την ίδια θεότητα την Ειλειθυία ,θεά του τοκετού.

Τα κοινά νομίσματά τους απεικόνιζαν το κεφάλι της Αθηνάς,της Αρτεμης ή της Ειλειθυίας από τη μια μεριά,ενώ από την άλλη τον Ερμή και τη λέξη ‘ΛΑΤΙΩΝ΄ ή  Ε( τέρα).

Η είσοδος στον αρχαιολογικό χώρο γίνεται δυτικά από την πύλη της πόλης από όπου ανηφορίζει ένας δρόμος με σκαλοπάτια.

Στα δεξιά βρίσκονται τα εργαστήρια και τα μαγαζιά  που στο νότιο μέρος ήταν ασφαλισμένα με τείχος.

Στ΄αριστερα  ο δρόμος οδηγεί  σε μια εντυπωσιακή είσοδο που διαμορφώνουν δύο πύργοι του τείχους και που οδηγεί σε μια εντυπωσιακή είσοδο που διαμορφώνουν δύο πύργοι του τείχους και που οδηγεί στην κυρίως πόλη.

Στην κορυφή του ανηφορικού δρόμου,ανάμεσα στους δύο λόφους,βρίσκεται η αγορά που έχει σχήμα  πενταγωνικό κι ήταν ο τόπος διακίνησης των προϊόντων ,αλλά και το πολιτικό και πολιτιστικό κέντρο της πόλης. Εδώ βρίσκονται τα απομεινάρια μιας στοάς ,ενός ναού,μιας δεξαμενής,μιας αίθουσας συμποσίου με πάγκους και μιας σκάλας. Τα σκαλιά είναι παρόμοια μ’ εκείνα των Μινωικών θεάτρων.

Πίσω απ΄τον θεατρικό χώρο βρίσκεται το Πρυτανείο.

Τα τείχη και τα οικοδομήματα που βλέπουμε σήμερα,ανήκουν κυρίως στον 5ο και 4ο π.Χ αιώνα.

 

ΚΡΗΤΗ ΛΑΣΙΘΙ Άγιος Νικόλαος-Ελούντα-Ιεράπετρα-Σητεία. Έκδοση Tourbis Σελίς 96- 99 Αναφορά στην Ιστορία  λαογραφία κι στην Σύγχρονη Ζωή.

ΔΙΚΤΥΑΚΗ ΠΥΛΗ ΚΡΙΤΣΑΣ

ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΔΙΑΔΡΟΜΗ 18